Article on other languages:
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Labour zo d'ober c'hoazh a-raok peurechuiñ ar pennad-mañ. Ma fell deoc'h reiñ un tamm skoazell, krogit e-barzh. Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Ar chouchenn eo an anv brezhonek anavezetañ roet d'an died alkoolek a c'heller kaout dre lakaat da c'hoiñ ar mel hag ar sistr pe an dour. Marteze eo bet an died alkoolek kentañ a zo bet fardet gant an Den. Meur a anv brezhonek all a vez graet eus an died alkoolek-se. An hini koshañ eo mez a zeu, evel mezw, diwar ar memes gwrizienn hag hini ar mel (sañskriteg madhu). chufere (chug-ferv hervez Léon Fleuriot)) a zo implijet e Bro-Dreger dreist-holl, ha chouchenn e kreiz ar brezhonegva. Un toullad gerioù all a zo : bochad, dour mel, dourvel, pikenaodenn ha pikenaouenn.
Fardañ ar chouchenn
Lakaet e vez ar meskad dour ha mel dre ouzhpennañ chug aval fresk pe sistr. En takad ar chouchenn hag ar chufere e veze gant gant sistr ha mel hepken peurvuiañ. Bez e c'heller implijout ur goedenn heñvel ouzh an hini a laker e chug rezin evit fardañ gwin. Posubl eo ober chouchenn gant gwin ha mel ivez.
Un died dous a-walc'h he blaz eo ar chouchenn pa dap blaz sukret ar mel, met bez ez eus seurtoù dous-tre ha nebeutoc'h dous (sec'h hag hanter-sec'h). War-dro 15 pe 17 derez alkool a ya e-barzh ar chouchenn gwerzhet er stalioù hiziv.
"Chouchen" a zo ur mark kenwerzhel disklêriet e 1911.
Anvioù ar chouchenn er yezhoù indezeuropek
E brezhoneg krenn e veze implijet mez evit an died a roe ar C'hresianed dezhi un anv savet diwar an daou danvez a zo enni : hudromel (*hudro + mel) heñvel ouzh ar brezhoneg dourvel. Kavet e vez div wrizienn e yezhoù europat arnevez :
- ar wrizienn indezeuropek a weler e sañskriteg madhu (saozneg : mead, iwerzhoneg : miodd, kembraeg : medd, slovakeg : medovina, etc...). Sell ouzh ar pennad mez.
- an dro-lavar gresianek (latin : hydromeli, galleg : hydromel, spagnoleg : hidromiel, italianeg : idromele, etc...)
Istor ar chouchenn
Roudoù diniver ar chouchenn a vez kavet e testennoù an Henamzer ha da gentañ-holl e-lec'h ma veze koadoù bras evel e Europa an Hanternoz, koulz e broioù ar Gelted ha re ar Germaned.
E Eberdingen (Bro-Alamagn) ez eus bet kleuziet ur bez (deiziataet war-dro Patrom:530 kent Jezuz-Krist) e lec'h m'eo bet kavet ur gaoter vras (530 litrad e dolzennad) gant roudoù chouchenn enni. E-kichen ar c'horf-marv a oa hini un tiern kelt gant botoù alaouret eo bet kavet nav korn-bevañ hag ur c'hib aour. Sell ouzh lec'hienn Bez tiern Hochdorf : http://www.archaeologie-bw.de/hochdorf/h_fund1d.html.
El lennegezh heniwerzhonek ha hengembraek e intenter eo ar chouchenn un died eus ar re bouezusañ . E Tara, keoded roueed kozh Iwerzhon, e oa anvet sal ar banvezioù Tech Mid chuarda (Ti en dro d'ar chouchenn). Roue Leinster a oe roet dezhañ ur banne chouchenn gant santez Berc'hed. Pa oa ar c'horev died ar vrezelourien e oa ar mez (chouchenn) died ar veleien, da lavaret eo hini an doueed hag ar roueed. Setu perak e veze bevet ar chouchenn e gouel Samhain evit digor ar c'hehentiñ etre an dud hag an doueed dre ar mezverezh a gas er-maez eus ar bed ordinal. Er meurgan iwerzhonek "Cath Maighre Tuiread" e weler ar gov Goibniu o kinnig ar chouchenn evit lakaat ar gouvidi da vezañ diglañv hag divarvel.
E baradoz ar Gelted lec'hiet en Inizi Tir-na-N'Og e veze stêrioù a vel hag a chouchenn a-hervez.
Er mojennou german kozh, Gwalenn an Nibelunged da skouer, e vez roet chouchenn d'ar vrezelourien aet d'ar Walhalla (ar baradoz german) gant an ostizezed, ar Valkiriezed.
